ភ្នំពេញ ៖ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩នេះ បានអំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ទាំងអស់ដែលចាញ់បោកឧបាយកលក្រុមឧទ្ទាម ឱ្យវិលត្រឡប់ចូលមាតុប្រទេសវិញ ដោយមិនមានទោសពៃរ៍ ដើម្បីរួមរស់ជាមួយក្រុមគ្រួសារ ក្រោមដំបូលនៃសុខសន្តិភាព បន្ទាប់ពីផែនការរដ្ឋប្រហារផ្តួលរំលំរាជរដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់ ដែលរៀបចំដោយមេឧទ្ទាម សម រង្ស៉ី បានបរាជ័យទាំងស្រុង នៅថ្ងៃទី០៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩។
នាពេលកន្លងទៅថ្មីៗនេះ ក្រុមឧទ្ទាមដែលដឹកនាំដោយទណ្ឌិត សម រង្ស៉ី បានកំណត់យកថ្ងៃទី០៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩ ចំថ្ងៃនៃការប្រារព្ធខួបអនុស្សារីយ៍លើកទី៦៦ នៃទិវាបុណ្យឯករាជ្យជាតិ ដើម្បីអនុវត្តផែនការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារផ្តួលរំលំរាជរដ្ឋាភិបាល និងរបបរាជានិយមនៅកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ផែនការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហាររបស់ក្រុមឧទ្ទាមដឹកនាំដោយទណ្ឌិត សម រង្ស៉ី នៅថ្ងៃទី០៩ ខែវិច្ឆិកានេះ បានទទួលបរាជ័យទាំងស្រុង ខណៈសន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ត្រូវបានធានាយ៉ាងរឹងមាំជាប្រក្រតីនៅទូទាំងប្រទេស៕
យោងតាមលិខិតរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានបញ្ជូនទៅបណ្តាស្ថានទូតបរទេសនៅកម្ពុជា បានបញ្ជាក់ថា ជនមានពិរុទ្ធភាពចំនួន ១២នាក់ ដែលត្រូវបញ្ចប់សុពលភាពលិខិតឆ្លងដែននោះ មានដូចជា ៖ ១. លោក អេង ឆៃអ៊ាង ២. អ្នកស្រី មូរ សុខហួរ ៣. លោក ហូរ វ៉ាន់ ៤. លោក ឡុង រី៥. លោក សោ ចាន់ដេត ៦. លោក គង់ សភា ៧. លោក វ៉ាន់ ណារិទ្ធ ៨. លោក ដាង ចំរើន ៩. លោក ញឹម គិមញុល ១០. លោក ហេង ដាណារ៉ូ ១១. លោក អ៊ីសា ឧស្មាន និង១២. លោក ម៉ន ផល្លា។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ លោក កុយ គួង បានបញ្ជាក់នៅ ព្រឹក ថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា នេះថា ក្រសួងការបរទេសនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានដាក់លិខិតជាផ្លូវការ ទៅកាន់ស្ថានទូតបរទេសប្រចាំកម្ពុជា ដើម្បីជូនដំណឹងពីការបញ្ចប់សុពលភាពលិខិតឆ្លងដែន របស់ ជនដែលមានទោសចំនួន ១២នាក់ ដែលជាសមាសសភាពអតីតមន្រ្តីអតីតគណបក្សប្រឆាំង ដោយ សារតែមានទោសតាមរយៈសាលក្រមរបស់តុលាការ និងមិនព្រមអនុវត្តទោសទៅតាមសាលក្រម រត់គេចទៅក្រៅប្រទេសដោយប្រើលិខិតឆ្លងដែនខ្មែរ។
លោកបន្តថា ដោយឡែក ចំពោះកម្មករនិយោជិតចំនួន ៨២នាក់ ដែលបានដាក់ពាក្យលាឈប់ពីការងារ គឺខាងភាគីក្រុមហ៊ុន ក៏យល់ព្រម បើកប្រាក់ ឈ្នួល ជូនពួកគេ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកា នៅម៉ោង ១០ព្រឹក នាអាគារបុគ្គលិករបស់ក្រុមហ៊ុនផ្ទាល់។
លោក យ៉ូវ ខេមរា ឲ្យដឹងដូច្នេះ រួចបញ្ជាក់ថា មូលហេតុ នៃវិវាទការងារមានភាពតានតឹង ក៏ដោយសារតែភាគីទាំងពីរ គឺកម្មករនិយោជិត និងនិយោជក មានឥរិយាបថចរចេសរឹងដូចគ្នា ជាពិសេសខាងក្រុមហ៊ុន ខ្វះយន្តការ នៃការសម្របសម្រួលនៅគ្រាដំបូងៗ នៃវិវាទ តំណាក់កាលនៃការចរចា រវាងបុគ្គលិក និងក្រុមហ៊ុន ៕
លោក មុត ចន្ថា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងជានាយកខុទ្ទការល័យលោក កឹម សុខា បានបញ្ជាក់ប្រាប់អ្នកកាសែតនៅក្រោយជំនួបជាមួយលោកជំទាវ អេវ៉ា ង្វៀនប៊ិញ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំងប្រចាំកម្ពុជាថា ជំនួបនៅព្រឹកម៉ិញនេះ គឺមិនបានជជែករឿងនយោបាយអ្វីនោះទេ ពោលគឺឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំងប្រចាំកម្ពុជា គ្រាន់តែមកសួរសុខទុក្ខលោក កឹម សុខា ធម្មតា ដើម្បីចង់ដឹងពីបញ្ហាសុខភាពប៉ុណ្ណោះ។ បើតាមលោក មុត ចន្ថា បញ្ជាក់ថា លោក កឹម សុខា បានថ្លែងអរគុណលោកជំទាវទូតបារាំង អេវ៉ា ង្វៀន ប៊ិញ ចំពោះការប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាលបារាំង ដែលបានជួយជ្រោមជ្រែង ដល់ដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាជាពិសេសការជួយរកយុត្តិធម៌សម្រាប់ខ្លួនលោកជាដើម។
ដោយឡែកនៅក្នុងជំនួបជាមួយ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា Patrick Murphy នៅរសៀលថ្ងៃនេះ លោក កឹម សុខា អតីតប្រធាននៃអតីតគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ បានថ្លែងសារខ្លីជាលើកដំបូងទៅកាន់អ្នកកាសែត នៅល្ងាចថ្ងៃចន្ទនេះ លោក ពុំមានសិទ្ធិក្នុងការឆ្លើយតបទៅកាន់សំណួរផ្សេងៗទៅកាន់អ្នកកាសែត ដូចមុនទេ ក្រោយពីតុលាការកែសម្រួលលក្ខខណ្ឌខ្លះចំពោះរូបលោក ឱ្យមានសិទ្ធិសេរីភាព ប៉ុន្តែពុំមានសិទ្ធិធ្វើសកម្មភាពនយោបាយ។ លោក កឹម សុខា បានថ្លែងថា “ស្គាល់ទម្លាប់របស់លោក លោកចូលចិត្តអ្នកសារព័ត៌មាន លោកចូលចិត្តប្រជាពលរដ្ឋ។ ប៉ុន្តែជាអកុសល និងគួរឱ្យសោកស្តាយ ដោយសារគេហាមលោក មិនឱ្យធ្វើនយោបាយ និងមិននិយាយពីរឿងនយោបាយ។ នៅក្នុងសន្និសីទនោះ លោក Patrick Murphy ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជាបានថ្លែងទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មានថា អាមេរិកចង់ឃើញកម្ពុជាដោះលែងសកម្មជនយោបាយទាំងអស់ឲ្យមានសេរីភាពពេញលេញឡើងវិញ ព្រោះវាជា ផ្នែកសំខាន់មួយដែលធ្វើឲ្យទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជានិងអាមេរិកកាន់តែល្អប្រសើរ។ លោកទូតអាមេរិក កត់សម្គាល់នូវជំហានឆ្ពោះទៅមុខដ៏មានកម្រិតមួយនេះប៉ុន្តែទទូចយ៉ាងខ្លាំងក្លាឲ្យអាជ្ញាធរស្តារឡើងវិញទាំងស្រុងនូវសេរីភាពនិងសិទ្ធិនយោបា ស្ថិតក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា។ សហរដ្ឋអាមេរិក អំពាវនាវឲ្យមានការដោះលែងដោយឥតលក្ខខណ្ឌ និងទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ទាំងឡាយប្រឆាំងនឹងលោកកឹម សុខា និងអ្នកចំពោះអ្នក ដែលត្រូវបានចាប់ឃុំផ្សេងទៀត។
សម្តេចវិបុលសេនាភក្តី សាយ ឈុំ ប្រធានព្រឹទ្ធសភា សម្តេចអគ្គមហាពញាចក្រី ហេង សំរិន ប្រធានរដ្ឋសភា និងសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រ កម្ពុជា បានអញ្ជើញអមព្រះរាជដំណើររបស់ព្រះករុណាព្រះមហាក្សត្រក្នុងពិធីពន្លត់ទៀនជ័យនេះ ដែល មានការចូលរួមយ៉ាងកុះករពីសំណាក់សមាជិក សមាជិកា ព្រឹទ្ធសភា រដ្ឋសភា រាជរដ្ឋាភិបាល អង្គទូតនៃ បណ្តាប្រទេសជាមិត្ត កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធគ្រប់ប្រភេទ មន្ត្រីរាជការ សាស្ត្រាចារ្យ និស្សិត លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ សិស្សានុសិស្ស និងបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ ដោយអង្គពិធីបានប្រព្រឹត្តទៅក្រោមបរិយាកាសរីករាយ យ៉ាងក្រៃលែង ស្របពេលដែលកម្ពុជាបានប្រារព្ធពិធីអបអរសាទរទិវាបុណ្យឯករាជ្យជាតិផង និងព្រះរាជ ពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្តែតប្រទីប អកអំបុក សំពះព្រះខែនៅមុខព្រះបរមរាជវាំងផង ដែលមានពលរដ្ឋ យ៉ាងច្រើនកុះករ បានអញ្ជើញមកចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យជាប្រពៃណីប្រចាំឆ្នាំរយៈពេល ៣ថ្ងៃ ដើម្បីរំលឹក ដល់ភាពខ្លាំងរបស់កងទ័ពជើងទឹកខ្មែរកាលពីអតីតកាល។
ចំពោះប្រវត្តិ នៃព្រះរាជបូជនីយកិច្ចទាមទារឯករាជ្យពីបារាំងរបស់ព្រះបរមរតនកោដ្ឋឯណេះវិញ គឺក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៧ ព្រះអង្គបានទទួលជោគជ័យក្នុងការទាមទារពីប្រទេសថៃមកវិញនូវខេត្តខ្មែរ ដែលក្នុងពេលមានចម្បាំងលោកលើកទី២ ថៃបានយកពីកម្ពុជាទៅគឺ ខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាប កំពង់ធំ និងខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ឆ្នាំ១៩៤៩ ព្រះអង្គបានទាមទារឲ្យប្រទេសបារាំង បញ្ឈប់នូវសន្ធិសញ្ញាអាណាព្យាបាល ដែលបានចុះហត្ថលេខា នៅឆ្នាំ១៨៦៣ និងឆ្នាំ១៨៨៤។ នៅឆ្នាំ១៩៤៩ ដដែល ព្រះអង្គបានឡាយព្រះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាឯករាជ្យ ដែលប្រទេសបារាំងព្រមទទួលស្គាល់តាមផ្លូវច្បាប់នូវឯករាជ្យរបស់ព្រះរាជាអាណាចក្រកម្ពុជា។ សន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៩៤៩ លុបចោលនូវសន្ធិសញ្ញាអាណាព្យាបាលឆ្នាំ១៨៦៣ និងឆ្នាំ១៨៨៤។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៥២ ដល់ឆ្នាំ១៩៥៣ ព្រះអង្គបានយាងបំពេញព្រះរាជបូជនីយកិច្ចទាមទារកេតនភណ្ឌឯករាជ្យ ១០០% ជូនជាតិមាតុភូមិ។ នៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ ដោយស្នាព្រះហស្ថដ៏ឧត្ដុង្គឧត្ដមរបស់ព្រះអង្គ កម្ពុជាបានទទួលឯករាជ្យទាំងស្រុងពីបារាំង។ ប្រជារាស្ត្រកម្ពុជា ទូទាំងប្រទេស បានថ្វាយព្រះកិត្តិនាមព្រះអង្គជា “ព្រះមហាវីរបុរសជាតិ ព្រះបិតាឯករាជ្យជាតិ” ចាប់តាំងពីពេលនោះ តរៀងមក៕
លោក បញ្ញា និង លោក កក្កដា ជាអ្នកបោសសំអាត និងប្រមូលសំរាមនៅតំបន់កម្សាន្ត មាត់ទន្លេ បានប្រាប់ឱ្យដឹងថា ប្រជាពលរដ្ឋដែលមកលេងកម្សាន្ដក៏ដូចជាអ្នកលក់ដូរ នៅក្នុងឱកាសព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្តែតប្រទីប និងសំពះព្រះខែ អកអំបុកឆ្នាំនេះមានការយល់ដឹងខ្ពស់ ចំពោះបញ្ហាថែរក្សាអនាម័យ និងបរិស្ថាន ពិសេសការទុកដាក់សំរាម ដោយពួកគាត់មានការវេចខ្ចប់សំរាម និងដាក់ក្នុងធុងសំរាមបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ក្រោយពេលដែលពួកគាត់បានបរិភោគចំណីអាហារឬលក់ដូររួចរាល់។
លោករដ្ឋមន្ត្រីថា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ក្រសួងទេសចរណ៍ បានរៀបចំឲ្យមានវេទិកាទេសចរណ៍ សម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវទេសចរចូលទស្សនាការប្រណាំងទូក បណ្ដែតប្រទីប អកអំបុក សំពះព្រះខែនៅមុខព្រះរម រាជវាំង រយៈពេលបីថ្ងៃពេញ។ វេទិកាទេសចរណ៍នេះមានការបកប្រែជា៣ភាសា ភាសាអង់គ្លេស បារាំង និងភាសាចិន ព្រមទាំងមានការផ្តល់ជូននូវទឹកបរិសុទ្ធ ភេសជ្ជៈ និងសេវាកម្មផ្សេងៗដល់ភ្ញៀវទៀតផង ដែលការរៀបចំវេទិកាទេសចរណ៍នេះ គឺដើម្បីឲ្យភ្ញៀវទេសចរបានកម្សាន្ត និងស្វែងយល់ពីប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ វប្បធម៌របស់ខ្មែរ។
លោក ថោង ខុន បានបញ្ជាក់ថា ការរៀបចំវេទិកាទេសចរណ៍សម្រាប់អង្គុយទស្សនាការ ប្រណាំងទូកនៅមុខព្រះរមរាជវាំងនេះ ជាការទាក់ទាញភ្ញៀវវទេសចរអន្តជាតិឱ្យមកកម្ពុជាកាន់តែច្រើន ជាពិសេសលើកទឹកចិត្តដល់ជនបរទេសស្វែងយល់ពីវប្បធម៌ខ្មែរថែមទៀតផង៕
នៅក្នុងប្រតិបត្តិការនេះ ដឹកនាំកម្លាំងដោយលោក អាត់ ខែម ស្នងការនគរបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បានចុះធ្វើការឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យចំនួន៥នាក់ ។
សមត្ថកិច្ចបានប្រាប់ថា ជនសង្ស័យទាំង៥នាក់ គឺជាក្រុមអង្គរក្សផ្ទាល់របស់ទណ្ឌិត សម រង្ស៊ី បានចូលមកស្នាក់នៅក្នុងផ្ទះសំណាក់ខាងលើនេះចំនួន ៣ថ្ងៃហើយ ដើម្បីរៀបចំផែនការរបស់ពួកគេក្នុងការបង្កើតព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗខុសច្បាប់។
