សាសនា ៖ មាឃបូជា ជាពីធីបុណ្យមួយដែលមានសារៈសំខាន់នៅក្នុងពុទ្ធសាសនា ដែលរួមមាន : មាឃបូជា ពិសាខបូជា អាសាឍបូជា និងបុណ្យបវារណា (ចេញវស្សា)។ បុណ្យមាឃបូជាប្រារព្ធឡើង ដើម្បីរំលឹកដល់ថៃ្ងដែល ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ប្រកាសបង្កើត ព្រះពុទ្ធសាសនាឡើងក្នុងលោកនាប្រទេសឥណ្ឌាកាលពី ៥៨៨ ឆ្នាំ មុនគ្រិស្តសករាជ នាថៃ្ងទី ១៥កើត ខែមាឃ ក្រោយពីការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះអង្គចំនួន ៩ ខែគត់។

ការបង្កើតព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងឋានៈជាអង្គការសាសនាមួយនេះ ធ្វើឡើងនៅ ក្នុងចំណោម ព្រះសង្ឃចំនួន ១២៥០ អង្គ ជាសមាជិក ក្នុងអង្គមហាសន្និបាតមួយ ដែលបាននិមន្តមកពីគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈទាំងអស់។ នៅក្នុងមហាសន្និបាតនោះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់បានប្រកាសនៅគោលការណ៍ ចំនួន១១ ប្រការ សម្រាប់ឲ្យសមាជិកមហាសន្និបាត ទាំងអស់កាន់យកជាវិថីជីវិត និងសម្រាប់យកទៅ ផ្សព្វផ្សាយ ដល់ជនដទៃទៀត ឲ្យបានយល់ពី ពុទ្ធសាសនា ។ គោលការណ៍ ទាំង១១ប្រការនេះ មានឈ្មោះជាភាសាបាលីថា “ឱវាទបាដិមោក្ខ” ដែលពុទ្ធសាសនិកជនម្នាក់ៗ ត្រូវយកមក សិក្សាឲ្យយល់ដឹង និងអនុវត្ត។

រៀងរាល់ឆ្នាំ ឲ្យតែដល់ថ្ងៃ ១៥កើត ពេញបូណ៌មី ខែមាឃ ម្ដងៗ ពុទ្ធសាសនិកតែងតែនាំគ្នាប្រារព្ធពិធីដ៏ធំមួយគឺបុណ្យ «មាឃបូជា»។ ពិធីនេះគឺជាឱកាសអោយពុទ្ធសាសនិករំឭកដល់ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយចំនួនដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងសម័យពុទ្ធកាល។

ពិធីបុណ្យមាឃបូជា ជាទូទៅត្រូវពុទ្ធបរិស័ទ ឬអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាប្រារព្ធធ្វើនៅតាមវត្តអារាម ឬមួយធ្វើនៅឯព្រះសក្យមុនីចេតិយ ជាទីតម្កល់ព្រះបរមសារីរិកធាតុព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ។

អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវផ្នែកព្រះពុទ្ធសាសនាបញ្ជាក់ថា ថ្ងៃមាឃបូជា គឺជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ឬកាលដ៏អស្ចារ្យមួយដើម្បីរំឭកដល់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធបរមគ្រូ កាលពីទ្រង់នៅមានព្រះជន្មាយុនៅឡើយ។

ក្នុងថ្ងៃប្រារព្ធពិធីបុណ្យមាឃបូជានេះ ពុទ្ធសាសនិកនៅកម្ពុជា ភាគច្រើនបានធ្វើចង្ហាន់ដើម្បីប្រគេនព្រះសង្ឃនៅតាមវត្តអារាមនានា។ ស្របគ្នានេះ ពុទ្ធបរិស័ទនៅតាមវត្តអារាមមួយចំនួនក៏បានដង្ហែក្បួនដាក់បង្ហាញគំនូរដែលនិយាយពីពុទ្ធប្រវត្តិដែរ។

អ្នកសិក្សាផ្នែកព្រះពុទ្ធសាសនាបានបញ្ជាក់ប្រាប់ដែរថា ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យមាឃបូជា ដែលពុទ្ធបរិស័ទបច្ចុប្បន្នធ្វើ គឺដើម្បីរំឭកដល់ព្រះមហាករុណាទិគុណព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលទ្រង់ប្រជុំចតុរង្គសន្និបាត ឬសម្ដែងឱវាទបាតិមោក្ខក្តី និងកាលដែលទ្រង់ដាក់អាយុសង្ខារក្តីណានោះ គឺការគោរពបូជាមិនមែនសំដៅ យកតែចង្ហាន់ទៅប្រគេនព្រះសង្ឃនៅវត្តនោះទេ ការបូជាដ៏សំខាន់ក្នុងថ្ងៃមាឃបូជា គឺពុទ្ធបរិស័ទទាំងអស់ គប្បីគោរពតាមពុទ្ធឱវាទ ដូចជានាំគ្នារក្សាសីល រួមមានសីល៥ សីល៨ ជាដើមឡើងទៅ។

ក្រៅពីនេះអ្នកសិក្សាផ្នែកព្រះពុទ្ធសាសនាក៏បានណែនាំថាពុទ្ធសាសនិកគប្បីនាំគ្នាបដិបត្តិធម៌វិបស្សនាកម្មដ្ឋាន និងចម្រើនមេត្តាភាវនាផងដែរ ដើម្បីឧទ្ទិសកុសលផលបុណ្យទាំងអម្បាលម៉ាននេះ ជូនដល់បុព្វការីជន មាតាបិតា ជីដូនជីតា និងសព្វសត្វទាំងអស់ ឲ្យបានដល់នូវសេចក្តីសុខ ពិសេសឲ្យបានដល់មនុស្សទូទៅក្នុងសង្គមជាតិខ្មែរ ដែលសព្វថ្ងៃកំពុងជួបបញ្ហាលំបាកផ្នែកនយោបាយមានអំពើហិង្សា សូមឲ្យបានស្បើយពីបញ្ហានេះ និងបានចុះសម្រុងគ្នាឡើងវិញ ដើម្បីរួមគ្នាកសាងកម្ពុជា ឲ្យមានសុខសន្តិភាព និងចម្រើនរុងរឿងតទៅមុខ៕

ភ្នំពេញ៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានបង្ហាញពីបំណងបង្កើត«ក្រុមមេធាវីការពារក្តី ដើម្បីជួយជនរងគ្រោះជាស្ត្រីក្រីក្រ» ដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងដោយផ្ទាល់របស់សម្តេច។ សម្តេចតេជោ បានបញ្ជាក់បែបនេះ នៅក្នុងឱកាសដែលសម្តេច អញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងកិច្ចប្រជុំបូកសរុបលទ្ធផលការងារឆ្នាំ ២០១៨ និងលើកទិសដៅការងារសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៩ របស់ «ក្រុមប្រឹក្សាជាតិកម្ពុជាដើម្បីស្ត្រី» ដែលធ្វើឡើងនៅវិមានសន្តិភាព នៅថ្ងៃទី១៨ខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០១៩ ។

បើតាមផេកហ្វេសបុកសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានបញ្ចាក់ថា៖ «ដើម្បីជួយស្ត្រីរងគ្រោះទន់ខ្សោយអោយកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពសម្តេចតេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រី នឹងពិចារណាក្នុងការបង្កើត “ក្រុមមេធាវីការពាក្តី” ដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងផ្ទាល់របស់សម្តេចតេជោដើម្បីជួយដល់ជនរងគ្រោះដែលជាស្ត្រីក្រីក្រ»។

ជាមួយគ្នានេះសម្តេចតេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានរំលឹក និងជំរុញឲ្យក្រសួងកិច្ចការនារីនិងក្រសួងយុត្តិធម៌ ត្រូវពិនិត្យមើលទណ្ឌិតជាស្ត្រីដែលកំពុងជាប់ឃុំ ឃាំងគឺត្រូវរៀបចំកាត់ទោសនិងបន្ឋូរបន្ថយទោសឲ្យបានលឿនព្រោះស្ត្រីអ្នកទោសមួយចំនួនកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាជាច្រើនដូចជាមានកូនក្នុងបន្ទុក ដែលត្រូវចិញ្ចឹមមើលថែ ហើយត្រូវបានប្តីបោះបង់ចោលជាដើម។ ដូច្នេះ ត្រូវពិនិត្យសម្រួលព្យួរទោសដោះចេញឲ្យពួកគាត់មានសេរីភាពឡើងវិញ ប្រកបដោយការយោគយល់ និងអធ្យាស្រ័យដល់ស្ត្រីទាំងនោះ គឺ ត្រូវដោះស្រាយលើកលែងសម្រួលទោស ដោយមិនរង់ចាំតែថ្ងៃបុណ្យទានឡើយ ជាពិសេសមុនពេលចូលឆ្នាំខ្មែរ២០១៩ នេះគឺត្រូវរៀបចំកាត់ទោសផ្តល់សេរីភាពឲ្យពួកគាត់បានទៅផ្ទះវិញ»៕

ភ្នំពេញ ៖ មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៨ ខែកុម្ភៈ នេះថា ច្បាប់ថ្មី របស់រដ្ឋាភិបាលជប៉ុន សម្រាប់ការបញ្ជូនពលករពីកម្ពុជា ទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន មិនមែនជាកម្មសិក្សាការីទៀតទេគឺជាកម្រិតពលកម្មជំនាញដែលមានសិទ្ធិដូចពលករដទៃទៀត ក្នុងនោះក៏ទាមទារឲ្យមានទាំងជំនាញ និង ភាសាផងដែរ។

មានប្រសាសន៍ប្រាប់ ក្រុមអ្នកសារព័តមាន ក្រោយជំនួប ការងាររវាង លោក ហ៊ិដេហ៊ីសា ហ៊ូរីណូអ៊ូជិ (Hidehisa HORINOUCHI) ឯកអគ្គរាជទូត ជប៉ុនប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា ពាក់ព័ន្ធនឹងច្បាប់ថ្មី ស្តីពី ការទទួលបានសិទ្ធិ ក្នុងការស្នាក់នៅ របស់ពលករជំនាញ នៅទីស្តីការក្រសួង លោក បណ្ឌិត អ៊ិត សំហេង រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈបានបញ្ជាក់ឱ្យដឹងថា នេះជាឱកាសថ្មីមួយ ដែលជប៉ុន បានបើកទូលាយ ការបញ្ជូនពលករយ៉ាងដូច្នេះពីកម្ពុជា ក៏ដូចជាប្រទេសដៃគូនានា ដើម្បីឲ្យទៅធ្វើការនៅជប៉ុន ហើយម្យ៉ាងទៀតក៏ដើម្បីបំពេញតម្រូវការ នៃការខ្វះខាតកម្លាំងពលកម្មរបស់ជប៉ុន និងសម្រាប់កម្ពុជា ក៏ដូចជាប្រទេសនានា ក្នុងការផ្តល់ឱកាសការងារ និង ការហ្វឹកហ្វឺនជំនាញវិជ្ជាជីវៈ ដែលមានកម្រិតខ្ពស់ នៅក្នុងប្រព័ន្ធនៃការងារ ក៏ដូចជាប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច ឧស្សាហកម្ម និង សេវាកម្ម នៅឯប្រទេសជប៉ុនផងដែរ។

លោករដ្ឋមន្រ្តី មានសុទិដ្ឋិនិយមថា នេះជាឱកាសថ្មីមួយ ហើយក៏ជាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ឡើងមួយកម្រិតទៀត រវាង រដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងពីរ។ ដើម្បីអនុវត្តន៍កិច្ចការនេះ ភាគីជប៉ុនបានបញ្ជាក់ពីប្រព័ន្ធថ្មីនេះ នឹងចាប់អនុវត្តន៍ ចាប់ពី ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៩ តទៅ ខណៈដែលប្រទេសទាំងពីរ បានធ្វើការជាមួយគ្នា ដើម្បីរៀបចំអនុស្សារណៈ នៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ជាមួយគ្នា ទាក់ទងនឹងការជ្រើសរើសបណ្តុះបណ្តាលនិងបញ្ជូនពលករទៅប្រទេសជប៉ុន។

សូមបញ្ជាក់ថា គិតត្រឹមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨ កម្ពុជាបានបញ្ជូនកម្មសិក្សាការី សរុបជាង៩ពាន់នាក់ ទៅធ្វើកម្មសិក្សា និងធ្វើការនៅប្រទេសជប៉ុន ដោយពលករម្នាក់ៗ ទទួលបានប្រាក់ឈ្នួល ជាមធ្យមប្រមាណ ១,៥០០ដុល្លារ សហរដ្ឋអាមេរិកឡើងទៅក្នុងមួយខែៗ៕

​«នៅល្ងាចថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ ឯកឧត្តមបណ្ឌិត អ៊ិត សំហេង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ ជាមួយនឹងគណៈប្រតិភូកម្ពុជាបាន អញ្ជើញជួបសំណេះសំណាលជាមួយកម្មសិក្សាការីខ្មែរ ដែលកំពុងសិក្សា និងធ្វើការនៅប្រទេសជប៉ុន។» រូបភាពឯកសារ

ភ្នំពេញ ៖ បុរសវ័យចំណាស់ម្នាក់ ដែលពាក់ឯកសណ្ឋានជាមន្រ្តីយោធា ពាក់ស័ក្ត៥លើស្មា បានដើរចូលទៅសុំលុយព្រះសង្ឃមិនបាន ហើយក៏បង្កហេតុ ធ្វើអោយមានការភ្ញាក់ផ្អើលដល់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងកម្លាំងកងរាជអាវុធហត្ថ ចុះមកអន្តគមន៍ភ្លាមៗ។

ហេតុការណ៍នេះបានមានការភ្ញាក់ផ្អើលនៅវេលាម៉ោង ១០ព្រឹក ថ្ងៃទី១៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩ នៅក្នុងវត្តស្រះចក សង្កាត់ស្រះចក ខណ្ឌដូនពេញ។ បុរសស័ក្ត៥ខាងលើ ដែលពាក់សំលៀកបំពាក់ជាមន្រ្តីយោធា ឈ្មោះ អ៊ុ ណាត អត្តលេខ 230581។

ប្រភពព័ត៌មានពីពូម៉ូតូឌុបនៅកន្លែងកើតហេតុបានអោយដឹងថា មុនពេលបុរសវ័យចំណាស់ខាងលើនេះ ដែលមានសំលៀកបំពាក់ជាមន្រ្តីយោធារូបនេះតែងតែចូលទៅសុំលុយព្រះសង្ឃនៅក្នុងវត្តនេះ តែថ្ងៃនេះ ប្រហែលជាសុំមិនបាន ទើបអុកឡុកបង្កហេតុនៅក្នុងវត្ត ទើបនាំគ្នារាយការណ៍ជូនទៅអាជ្ញាធរតែម្តង។

ប្រភពពីប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្បែរកន្លែងកើតហេតុ បានអោយដឹងទៀតថា បុរសខាងលើនេះ សង្ស័យសតិមិនប្រក្រតី ទើបនិយាយមិនដឹងខុសត្រូវ ហើយក៏មិនមានអ្នកណាស្គាល់ដែល ២-៣ថ្ងៃតែងតែឃើញមកចូលក្នុងវត្តនេះសុំលុយលោកសង្ឃម្តង តែលើកនេះ សង្ស័យសុំលុយលោកមិនបានទើបបង្កអោយមានធ្វើអោយមានការភ្ញាក់ផ្អើលបែបនេះ។

ក្រោយពេលកើតហេតុសមត្ថកិច្ចកិច្ចមូលដ្ឋានរួមទាំងកងរាជអាវុធហត្ថខណ្ឌដូនពេញបានចុះទៅដល់កន្លែងកើតហេតុរួចក៏បានសួរនាំ ទើបដឹងថា បុរសខាងលើនេះពិតជានិយាយមិនដឹងខុសត្រូវពិតប្រាកដមែន ហើយសមត្ថកិច្ចបានអោយលុយចំនួន១០,០០០រៀលទើបព្រមចាកចេញពីវត្តបាត់ទៅ៕

ខេត្តបន្ទាយមានជ័យៈ សមត្ថកិច្ចការពារព្រំដែនកម្ពុជា និងសមត្ថកិច្ចការពារព្រំដែនថៃ ប្រឈមមុខតានតឹងដាក់គ្នានៅពេលសមត្ថកិច្ចថៃយកត្រាក់ទ័របម្រុងឈូសឆាយដំឡូងមីរបស់កសិករខ្មែរ នៅតំបន់បន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងភូមិសាស្រ្តខេត្តបន្ទាយមានជ័យកម្ពុជាឈមនិងខេត្តស្រះកែវប្រទេសថៃ។

សភាពការណ៍តានតឹងដាក់គ្នារវាងសមត្ថកិច្ចកម្ពុជានិងថៃបានធូរស្រាលឡើងវិញក្រោយសមត្ថកិច្ចទាំង២បានឯកភាពគ្នាឱ្យកសិករខ្មែរដកដំឡូងមីចេញ។កសិករខ្មែរ២គ្រួសារបានបង្ខំចិត្តដកដំឡូងមីទាំងមើមមិនទាន់ដាក់ម្សៅខណៈដែលប៉ូលីសការពារព្រំដែនថៃកងរយលេខ១២៦មានគ្នាប្រមាណប២៩នាក់បានយកត្រាក់ទ័រ១គ្រឿងបម្រុងឈូសឆាយកំទេចចោលដោយប៉ូលីសថៃចោទពលរដ្ឋខ្មែរនោះថាបានដាំដំឡូងមីលើដីបន្ទាត់ព្រំដែនមិនទាន់ច្បាស់លាស់ខណៈនោះគេឃើញមាននគរបាលការពារព្រំដែនលេខ៩១១និងយោធាការពារព្រំដែនលេខ៥០៣របស់កម្ពុជាប្រមាណ១៥នាក់បានចុះទៅរារាំងមិនឱ្យប៉ូលីសថៃយកត្រាក់ទ័រទៅឈូសឆាយដំឡូងមីពលរដ្ឋខ្មែរនោះឡើយ។

ការប្រឈមតានដាក់គ្នារវាងសមត្ថកិច្ចព្រំដែនកម្ពុជានិងថៃបានធូស្បើយមកវិញ ដោយភាគីទាំង២ជជែករកដំណោះស្រាយលើស្មារតីយោគយល់គ្នា ដោយឯកភាពតម្រូវឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរដកដំឡូងមីនោះចោល ហើយកសិករខ្មែរក៏បានយល់ព្រមដកដំឡូងមីនោះចោលមិនឱ្យលើសពីមួយអាទិត្យនោះឡើយ.

បញ្ហានេះដោយមុនដំដូងសមត្ថកិច្ចថៃទាមទារកសិករខ្មែរដកដំឡូងមីចោលជម្រៅ១៥០ម៉ែត្រប្រវែង៥៥០ម៉ែត្ររ៉បតាមផ្លូវគ្រួសក្រហមដែលកសាងឡើងដោយភាគីថៃនោះក្រោយមកបានឯកភាពគ្នាឱ្យដកជម្រៅ៥០ម៉ែត្រប្រវែងបណ្តោយ៥៥០ម៉ែត្រ។ហេតុការណ៍នោះកើតឡើងកាលពីរសៀលថ្ងៃទី១៦ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩នៅចំណុចខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ចន្លោះបង្គោលសីម៉ាលេខ៤២និង៤៣ក្នុងភូមិល្បើកស្វាយឃុំស្វាយចេកស្រុកស្វាយចេកខេត្តបន្ទាយមានជ័យឈមទឹកដីថៃភូមិណងយ៉ាកែវឃុំគោកធ្យូងស្រុកគោកធ្យូងខេត្តស្រះកែវប្រទសថ៕